Sân chơi của những “gã khổng lồ”

Thị trường FMCG Việt Nam được ví như “miếng bánh” hấp dẫn trị giá hàng tỷ USD, tạo ra cuộc cạnh tranh khốc liệt giữa các tập đoàn đa quốc gia và doanh nghiệp nội địa lâu đời.

Những “gã khổng lồ” đa quốc gia đã có mặt và thiết lập được vị thế vững chắc trong tâm trí người tiêu dùng Việt như: Unilever, Procter & Gamble (P&G), Coca-Cola, Suntory PepsiCo, FrieslandCampina (sữa Dutch Lady), Abbott…

Trong khi đó, doanh nghiệp Việt Nam vẫn đang từng bước khẳng định vị thế sân nhà với lợi thế am hiểu văn hóa, khẩu vị và thói quen tiêu dùng Việt. Những cái tên nổi trội quen thuộc có thể kể đến như Masan Consumer (nước tương CHIN-SU, nước nắm Nam Ngư, mì ăn liền Omachi, Wake Up 247…); Vinamilk, TH True Milk, NutiFood hay Vinasoy…

Mỗi doanh nghiệp dù ngoại hay nội đều có thế mạnh riêng về thương hiệu, kênh phân phối, phân khúc khách hàng. Vì vậy trong thị trường này không chỉ là cuộc đua về giá cả, khuyến mãi, hay chất lượng mà đòi hỏi các thương hiệu phải tạo ra lợi thế cạnh tranh khác biệt và bền vững.

Tiềm năng bùng nổ thị trường FMCG Việt Nam

Năm 2025, các doanh nghiệp cố gắng nắm bắt nhanh xu hướng tiêu dùng và đưa ra những giải pháp tối ưu trải nghiệm đối với khách hàng. Theo TPS Research, ngành FMCG Việt Nam được kỳ vọng sẽ tăng trưởng mạnh mẽ với tốc độ CAGR đạt 12,05% trong giai đoạn 2024-2029. Quy mô thị trường bán lẻ được dự đoán tăng từ 276,37 tỷ USD vào năm 2024 lên 488,08 tỷ USD vào năm 2029, biến Việt Nam trở thành một trong những thị trường tiêu dùng phát triển nhanh nhất khu vực Đông Nam Á.

Bức tranh FMCG hiện nay cho thấy, thị trường Việt Nam đang trong giai đoạn “thiên thời, địa lợi, nhân hòa” khi đứng trước ngưỡng cửa chu kỳ tăng trưởng tiêu dùng mạnh mẽ, được thúc đẩy bởi các yếu tố vĩ mô và xã hội thuận lợi.

Sự trỗi dậy của tầng lớp trung lưu và mức thu nhập bình quân đầu người đang tiến gần mốc 5,000 USD – mốc thu nhập thúc đẩy chuyển dịch từ “ăn no mặc ấm” sang “ăn ngon mặc đẹp”. Dù phát triển nhanh, mức chi tiêu cho FMCG bình quân đầu người của Việt Nam chỉ mới gần 120 USD. Việt Nam đang ở giai đoạn mà Trung Quốc và Thái Lan đã trải qua cách đây 7-10 năm, đồng nghĩa với tiềm năng tăng trưởng kép về cả sản lượng lẫn giá trị trong tương lai.

Ngoài ra, khu vực nông thôn vẫn chưa được khai thác triệt để. Với gần 60% dân số sinh sống nhưng mới chỉ chiếm 40% tổng tiêu dùng FMCG, nông thôn là “mảnh đất màu mỡ” cho các doanh nghiệp có mạng lưới phân phối sâu rộng và các sản phẩm phù hợp.

Với tiềm năng thị trường rộng mở và sự chuyển động không ngừng của hành vi người tiêu dùng, ngành FMCG tại Việt Nam đang bước vào giai đoạn hứa hẹn nhiều đột phá. Các thương hiệu cần nhạy bén nắm bắt xu hướng và phải dũng cảm thử nghiệm, sáng tạo để tạo ra sự khác biệt và thu hút sự ủng hộ của người tiêu dùng.

Ba trụ cột định hình lại cuộc chơi FMCG của doanh nghiệp Việt

Thị trường FMCG Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển bùng nổ, nơi cơ hội lớn đi kèm với cạnh tranh khốc liệt, khả năng am hiểu sâu sắc người tiêu dùng và tốc độ đổi mới sẽ quyết định thắng lợi của doanh nghiệp nội.

CTCP Hàng tiêu dùng Masan (Masan Consumer, UPCoM: MCH) – đơn vị dẫn đầu ngành tiêu dùng Việt, cũng đang tái thiết hệ thống để bứt phá. Masan Consumer tập trung vào 3 mũi nhọn chính cho phát triển bền vững: Cao cấp hóa sản phẩm (Premiumization), mở rộng tiêu dùng ngoài gia đình (Out-of-home) và thúc đẩy R&D với hạt nhân Trung tâm Đổi mới Người tiêu dùng (CIC).

Cao cấp hóa (Premiumization) là chiến lược giúp Masan Consumer dẫn đầu xu hướng bằng cách liên tục nâng cấp các thương hiệu chủ lực. Ví dụ điển hình là nâng tầm mì Omachi lên phân khúc cao cấp với việc ra mắt Lẩu tự sôi Omachi, mang trải nghiệm nhà hàng vào bữa ăn tiện lợi. Chiến lược này không chỉ gia tăng giá trị cho người tiêu dùng mà còn giúp cải thiện đáng kể biên lợi nhuận cho doanh nghiệp.

Xu hướng mở rộng tiêu dùng ngoài gia đình (Out-of-Home) được Masan Consumer tích cực phát triển các sản phẩm “on-the-go” (sử dụng khi di chuyển) phục vụ lối sống hiện đại, như nước tăng lực cà phê Wake-Up 247. Mục tiêu là phục vụ người tiêu dùng ở mọi không gian và thời điểm, vượt ra khỏi gian bếp truyền thống.

Sứ mệnh “Phục vụ trọn vẹn nhu cầu hàng ngày của người Việt” còn được thể hiện qua việc liên tục mở rộng danh mục từ thực phẩm thiết yếu sang các sản phẩm chế biến sẵn, bữa ăn tiện lợi , và các hộp đồ ăn (1-dollar meal), đảm bảo rằng Công ty có thể đáp ứng mọi nhu cầu của người tiêu dùng ở các phân khúc thu nhập khác nhau.

Để có thể liên tục cho ra đời những sản phẩm mới, đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của người tiêu dùng, Trung tâm Đổi mới Người tiêu dùng (CIC) được hình thành. Hệ sinh thái thương hiệu CHIN-SU, Nam Ngư, Omachi, Kokomi, Wake-Up 247,… cũng ra đời từ đây bằng sự thấu hiểu khách hàng. Sự kết hợp giữa CIC, hệ thống bán lẻ WinCommerce và nền tảng WiN+ đang giúp Masan rút ngắn tốc độ tung sản phẩm mới ra thị trường chỉ trong vòng chưa đầy 12 tháng, tạo lợi thế cạnh tranh về tốc độ.

Đáng chú ý, CHIN-SU xác lập vai trò thương hiệu thống lĩnh trong ngành hàng gia vị bằng chiến lược lấy sự sáng tạo đổi mới làm trung tâm. Trong các mặt hàng cốt lõi như nước mắm, nước tương hay tương ớt, CHIN-SU liên tục cho ra mắt sản phẩm với công thức độc quyền, kết hợp giữa cảm hứng ẩm thực toàn cầu và khẩu vị Việt.

Còn nước mắm Nam Ngư đẩy mạnh nghiên cứu đổi mới để nâng tầm đặc sản vùng miền trên khắp Việt Nam. Tiêu biểu là sản phẩm Nam Ngư ớt tỏi Lý Sơn đã bán hơn 18 triệu chai ra thị trường kể từ khi ra mắt (năm 2023) tới nay.

Thống kê cho thấy, gần 20% doanh thu của Masan Consumer trong giai đoạn 2018-2024 đến từ các sản phẩm đổi mới, minh chứng cho năng lực R&D hiệu quả. Những sản phẩm mới nhanh chóng chiếm lĩnh sự yêu thích của người tiêu dùng hiện đại, đóng góp vào mức tăng trưởng 62% của doanh thu các sản phẩm mới trong năm 2024.

63% người tiêu dùng Việt Nam dự kiến sẽ gia tăng chi tiêu cho mặt hàng nhu yếu phẩm, 52% chi tiêu cho quần áo và 48% dành cho các sản phẩm chăm sóc sức khỏe. Tỷ lệ mua sắm trực tuyến Việt Nam đang ở mức cao nhất trong khu vực…

Người tiêu dùng Việt Nam đang ngày càng ưu tiên tính bền vững trong thói quen tiêu dùng.

Ngày 11/11, PwC Việt Nam ra mắt “Khảo sát Người tiêu dùng 2024 – Báo cáo tại Việt Nam”.

SẢN PHẨM BỀN VỮNG ĐƯỢC ƯU TIÊN LỰA CHỌN

Cuộc khảo sát thăm dò ý kiến ​​​​của hơn 7.000 người tiêu dùng trong khu vực, trong đó có 515 người đến từ Việt Nam, cho thấy lạm phát là rủi ro hàng đầu đối với đại đa số (63%) người tiêu dùng Việt trong 12 tháng tới.

Dấu hiệu phục hồi, lạm phát dai dẳng ở các nền kinh tế khu vực Châu Á Thái Bình Dương vẫn là mối lo ngại lớn khiến người tiêu dùng trở nên quan tâm hơn đến cách chi tiêu của mình.

Theo “Khảo sát Người tiêu dùng tại Châu Á Thái Bình Dương năm 2024” của PwC tại Việt Nam, 63% người tiêu dùng dự kiến trong 12 tháng tới sẽ gia tăng chi tiêu cho mặt hàng nhu yếu phẩm, tiếp theo là quần áo (52%) và các sản phẩm chăm sóc sức khỏe (48%).

Song người tiêu dùng chỉ sẵn sàng gắn bó với những thương hiệu mà họ thực sự tin tưởng. Do đó, các doanh nghiệp cần biết cách xây dựng niềm tin trên mọi phương diện và hình thành các mối liên kết bền vững với người tiêu dùng.

Đặc biệt, người tiêu dùng Việt Nam đang ngày càng ưu tiên tính bền vững trong thói quen tiêu dùng, khi có 94% cho biết đã trải qua những tác động tiêu cực của biến đổi khí hậu trong cuộc sống hàng ngày (tỷ lệ này ở khu vực là 88%).

Đáng chú ý, 74% người tiêu dùng Việt Nam bày tỏ sẵn sàng chi trả cao hơn 20% so với mức giá trung bình cho một sản phẩm được làm từ vật liệu tái chế/bền vững và có đến 85% sẽ cân nhắc việc mua xe hybrid (xe lai) hoặc xe điện trong 3 năm tới.

Ông Rakesh Mani, Lãnh đạo Thị trường Tiêu dùng, PwC Châu Á Thái Bình Dương, cho rằng người tiêu dùng ngày nay phải đối mặt với nhiều áp lực, bao gồm sự bất ổn kinh tế, mối lo ngại về quyền riêng tư dữ liệu cũng như nhận thức ngày càng cao về các vấn đề môi trường và xã hội.

Các công ty tạo ra sự khác biệt sẽ tập trung vào việc xây dựng mối liên kết tin cậy với người tiêu dùng. Sự cộng hưởng cảm xúc đó – cho dù thông qua đổi mới sản phẩm, sự linh hoạt đa kênh hay các nỗ lực cho sự bền vững… đều nâng cao sự kết nối, vượt ra ngoài phạm vi giao dịch đơn thuần và khuyến khích lòng trung thành với thương hiệu sâu sắc hơn.

TỶ LỆ MUA SẮM TRỰC TUYẾN Ở VIỆT NAM CAO NHẤT KHU VỰC

Cùng với sự phổ biến của các nền tảng thương mại điện tử, khảo sát cho rằng Việt Nam đang có tỷ lệ mua sắm trực tuyến cao nhất trong khu vực, trong đó 67% qua điện thoại di động và 44% qua máy tính cá nhân, mặc dù việc mua sắm trực tiếp tại cửa hàng vẫn đang ở mức cao (63%).

Bên cạnh đó, người tiêu dùng Việt Nam cũng tích cực đón nhận và sử dụng các nền tảng mạng xã hội, với mục đích tiếp cận các thương hiệu mới và tham khảo đánh giá trước khi mua hàng.

71% cho biết đã từng mua sắm thông qua nền tảng này, cao hơn đáng kể so với mức trung bình của khu vực là 56%.

Tuy nhiên, trước những phản hồi tiêu cực khi mua sắm trực tuyến, dường như niềm tin của người tiêu dùng đã bị suy giảm phần nào khi cân nhắc về sự an toàn và độ tin cậy của mạng xã hội.

Khảo sát chỉ ra, có 77% lo ngại về quyền riêng tư và chia sẻ dữ liệu, tương tự như các nước Châu Á Thái Bình Dương (74%).

Cũng theo khảo sát, người tiêu dùng Việt Nam khá cởi mở với việc sử dụng AI trong các hoạt động ít rủi ro, tuy vậy vẫn muốn có sự tương tác trực tiếp với con người trong các giao dịch phức tạp.

Cụ thể, 69% AI có thể trợ giúp thu thập thông tin sản phẩm, theo sau là đưa ra gợi ý về sản phẩm (63%) và hỗ trợ dịch vụ khách hàng (59%).

Với những kỳ vọng đang ngày càng gia tăng của người tiêu dùng khi mua sắm tại cửa hàng và mua sắm trực tuyến, báo cáo khuyến nghị, các thương hiệu và nhà bán lẻ cần áp dụng chiến lược đa kênh một cách linh hoạt.

Ông Nguyễn Lương Hiền, Phó Tổng Giám đốc, Lãnh đạo Dịch vụ Tiêu dùng và bán lẻ, PwC Việt Nam, cho rằng trong bối cảnh thị trường tiêu dùng Việt Nam ngày càng cạnh tranh và đa dạng, các nhà lãnh đạo doanh nghiệp cần đưa ra những quyết định chiến lược để thúc đẩy tăng trưởng.

Khảo sát Người tiêu dùng 2024 cho thấy việc xây dựng lòng tin và đáp ứng nhu cầu tức thời của người tiêu dùng là yếu tố then chốt.

Báo cáo nhấn mạnh tầm quan trọng của việc mang tới những giá trị vượt trội bên ngoài cạnh tranh về giá, xây dựng chiến lược bán lẻ phù hợp với mục đích cá nhân của khách hàng và đồng thời khuyến khích các lựa chọn tiêu dùng có trách nhiệm.

Sự minh bạch, nhất quán và một chiến lược ứng dụng GenAI cùng quản trị rủi ro sẽ là những yếu tố quan trọng để xây dựng lòng tin và thu hút khách hàng. Bên cạnh đó, thực hành phát triển bền vững một cách thực chất bằng việc minh bạch hóa các thông tin về quá trình sản xuất và có chứng nhận của bên thứ ba sẽ góp phần quan trọng trong việc xây dựng hoạt động kinh doanh bền vững cho doanh nghiệp.

Với những hành động này, các nhà lãnh đạo doanh nghiệp không chỉ sẵn sàng đối mặt với những thách thức hiện tại mà còn nắm bắt cơ hội để phát triển mạnh mẽ trong thị trường tiêu dùng Việt Nam, một trong những thị trường được dự đoán là sẽ sôi động nhất thế giới vào năm 2030.

Sự kiện chào đón sự xuất hiện đặc biệt của Phu nhân Tổng Bí thư Tô Lâm – bà Ngô Phương Ly, Phu nhân nguyên Chủ tịch nước Trương Tấn Sang – bà Mai Thị Hạnh, và các nhà ngoại giao.

Với chủ đề Gastronomy of Unity – Ẩm thực Kết nối, Liên hoan Ẩm thực Quốc tế 2024 quy tụ hơn 130 gian hàng, mở ra một không gian văn hóa ẩm thực đa sắc màu. Thực khách đã được tham gia những hoạt động quảng diễn, trải nghiệm ẩm thực ấn tượng do các nghệ nhân, đầu bếp chuyên nghiệp Việt Nam cùng các vị khách nước ngoài tham gia thực hiện như: bánh mì khổng lồ ăn kèm tương ớt CHIN-SU, bánh chưng Tây Bắc từ bản làng Thái Hải, phở cuốn sắc màu dài 12 mét…

Quảng diễn bánh mì đặc sắc 3 miền thu hút thực khách đến tham quan và trải nghiệm.

Quảng diễn phở cuốn sắc màu dài 12 mét khiến khách tham quan không khỏi thích thú.

Gian hàng của CHIN-SU hút khách tham quan

Là nhà tài trợ chính của Liên hoan Ẩm thực Quốc tế lần thứ 12, Công ty Cổ phần Hàng Tiêu dùng Masan (Masan Consumer) đã mang đến thương hiệu nổi bật từ trong nước đến quốc tế của mình là CHIN-SU. Sự xuất hiện lần này của CHIN-SU đã thu hút sự quan tâm lớn khi thời gian qua thương hiệu liên tục để lại dấu ấn trên bản đồ ẩm thực quốc tế.

Du khách thích thú, xếp hàng dài ghé thăm gian hàng của CHIN-SU để trải nghiệm các hoạt động tại liên hoan.

Là công ty hàng tiêu dùng hàng đầu Việt Nam, các sản phẩm nổi tiếng của Công ty Cổ phần Hàng tiêu dùng Masan như tương ớt CHIN-SU, nước mắm Nam Ngư, cà phê Vinacafé, mì Omachi… đã có mặt tại hơn 20 quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới. Tháng 11 vừa qua, tương ớt CHIN-SU khiến người dùng trong nước vô cùng hào hứng khi xuất hiện trên những billboard quảng cáo khổng lồ tại các con phố sầm uất ở Hàn Quốc và Nhật Bản như Myeongdong (Seoul) và Dotonbori (Osaka). Điều này đã tạo nên hiệu ứng mạnh mẽ, thu hút nhiều lượt khách đến check-in, hashtag #Chinsujapan hay #Chinsukorea vì thế cũng lan tỏa trên mạng xã hội, khẳng định dấu ấn trên hành trình Go Global – Vòng quanh thế giới của Chin-su.

Hình ảnh tương ớt CHIN-SU xuất hiện trên các billboard quảng cáo khổng lồ tại Hàn Quốc và Nhật Bản từng gây “xôn xao”.

Những vị khách nước ngoài dành nhiều lời khen ngợi cho bộ gia vị của CHIN-SU.

Có mặt tại sự kiện từ sớm, chị Anna đến từ Thổ Nhĩ Kỳ chia sẻ: “Nhờ đến đây mà tôi đã được thưởng thức rất nhiều món ăn từ các quốc gia mà bản thân chưa có cơ hội ghé thăm. Đặc biệt, tôi cực kỳ hào hứng khi đến gian hàng CHIN-SU để thử tương ớt CHIN-SU Sriracha. Một người bạn của tôi từng qua Nhật Bản du lịch nói rằng sản phẩm này được người Nhật khá yêu thích. Và quả thật vị cay như ớt trái của tương ớt CHIN-SU Sriracha làm món ăn nào cũng ngon miệng hơn.”

Góp phần quảng bá ẩm thực Việt

Sự đồng hành của Masan Consumer tại Liên hoan Ẩm thực Quốc tế không chỉ góp phần tôn vinh hương vị độc đáo của gia vị Việt mà còn giới thiệu hình ảnh ẩm thực Việt đến bạn bè năm châu. Với chiến lược “Go Global – Make Vietnamese Foods Global Foods”, Masan Consumer đã và đang không ngừng nỗ lực quảng bá rộng rãi các sản phẩm khắp nơi trên thế giới, từ đó nâng tầm ẩm thực Việt trên thị trường quốc tế.

Anh Raja, chủ gian hàng Pakistan và là chủ chuỗi nhà hàng Nan n kabab tại Hà Nội, chia sẻ sau 19 năm sống tại Việt Nam, anh nhận thấy nét tương đồng trong cách sử dụng gia vị để chế biến món ăn Việt và món ăn quê hương mình. Theo anh, Liên hoan Ẩm thực Quốc tế là cơ hội tuyệt vời để kết nối văn hóa ẩm thực các quốc gia, đồng thời giúp những người nước ngoài như anh khám phá thêm sự phong phú của gia vị và ẩm thực Việt Nam.

“Người Việt hay Pakistan đều sử dụng các gia vị trong nấu nướng để làm nên hương vị độc đáo của món ăn. Tôi đã từng làm các món Pakistan với gia vị Việt, thậm chí còn làm món bò né của Việt Nam bằng gia vị của Pakistan và đều nhận được nhiều lời khen ngợi. Thật vui vì tôi được ở đây để hiểu thêm về ẩm thực Việt Nam, cũng như có cơ hội giới thiệu về những món ăn truyền thống của Pakistan cùng nét đặc trưng của đồ ăn Halal.”

Thực khách check-in tại gian hàng của CHIN-SU để nhận những phần quà tặng đặc biệt.

Liên hoan Ẩm thực Quốc tế 2024 đã trở thành một sự kiện đáng nhớ với nhiều ấn tượng tốt đẹp. Phát biểu tại sự kiện, bà Pauline Tamesis, Điều phối viên thường trú LHQ tại Việt Nam chia sẻ: “Sự kiện này đã gắn kết mọi người từ nhiều nền văn hóa khác nhau qua ngôn ngữ chung của ẩm thực. Từ hương vị đậm đà của Đông Nam Á đến những món ăn tinh tế của châu Âu, Liên hoan Ẩm thực Quốc tế mở ra một hành trình trải nghiệm phong phú và đa dạng.”

Đừng để doanh nghiệp thực phẩm mệt nhoài vì ‘quả bóng’ bất cập

‘Trăm dâu đổ đầu’… doanh nghiệp thực phẩm

Trước tình hình xuất khẩu (XK) có nhiều khả quan cho ngành hàng thực phẩm trong thời gian gần đây, chính vì thế, ông Nguyễn Ngọc Bảo, Trưởng Phòng xuất nhập khẩu CTCP thực phẩm Bình Tây, cho biết dự kiến trong năm 2025 sắp tới công ty định hướng là năm của hoạt động XK. Do đó, công ty sẽ đẩy mạnh nhiều nhân sự để tiếp cận những đối tác ở các thị trường khó tính hơn.

Khai mở các thị trường mới khó tính

Đơn cử như việc cung ứng các mặt hàng thực phẩm Halal (dành cho người Hồi giáo) vào Trung Đông, qua trao đổi với VnBusiness, ông Bảo nhấn mạnh sẽ mở rộng thêm thị trường ở quốc gia tiềm năng tại khu vực này. Nhất là khi công ty đã đạt được các chứng nhận tiêu chuẩn Halal để phục vụ cho từng thị trường khác nhau.

Trước xu thế khai mở các thị trường Halal đầy tiềm năng trong ASEAN, các DN thực phẩm Việt đang tăng cường tiếp xúc với những nhà thu mua lớn của Indonesia.

“Hiện tại các mặt hàng thực phẩm trung cấp và cao cấp của chúng tôi đang phù hợp với thị trường nước ngoài nhiều hơn. Tệp khách hàng chính là các nhà phân phối quốc tế với thế mạnh trong việc phủ các kênh GT (kênh phân phối truyền thống) và MT (kênh phân phối hiện đại) của họ tại từng thị trường”, ông Bảo bộc bạch.

Bên cạnh chia sẻ đầy triển vọng nêu trên, tại sự kiện kết nối giao thương và giới thiệu sản phẩm ngành thực phẩm tổ chức ở Tp.HCM vào ngày 11/12, bà Lý Kim Chi, Chủ tịch Hội Lương thực Thực phẩm Tp.HCM (FFA), cho rằng mặc dù đối mặt không ít thách thức từ thị trường toàn cầu, nhưng các xu hướng tiêu dùng mới như thực phẩm xanh, sản phẩm thay thế, hay yêu cầu cao về truy xuất nguồn gốc đã đặt ra một lộ trình phát triển mới đầy tiềm năng cho ngành lương thực thực phẩm Việt Nam.

Đơn cử như các mặt hàng thực phẩm của doanh nghiệp (DN) ở Tp.HCM, theo bà Chi, không chỉ phục vụ nhu cầu tiêu dùng trong nước mà còn đang vươn xa ra thế giới, chinh phục các thị trường quốc tế khó tính như EU, Mỹ và Nhật Bản. Điều này góp phần quan trọng trong phát triển kinh tế của Tp.HCM, nhất là khi nhóm ngành thực phẩm hiện chiếm khoảng 20% tổng giá trị sản xuất công nghiệp ở Thành phố.

Còn theo ông Trần Phú Lữ, Giám đốc Trung tâm Xúc tiến thương mại và Đầu tư Tp.HCM (ITPC), các DN thực phẩm đã từng bước cải tiến chất lượng sản phẩm, áp dụng các công nghệ mới vào sản xuất, chuyển đổi mô hình sản xuất sang sản xuất xanh, ứng dụng công nghệ số và chuyển đổi số, sử dụng tiết kiệm, hiệu quả tài nguyên thiên nhiên và năng lượng. Từ đó từng bước đáp ứng được các tiêu chuẩn chất lượng của các thị trường khó tính trên toàn cầu.

Đặc biệt, theo ông Lữ, trong xu thế khai mở các thị trường mới như hiện nay, các DN thực phẩm đã nỗ lực không ngừng nhằm đạt được chứng nhận Halal góp phần đưa hàng hóa Việt Nam thâm nhập vào thị trường của các quốc gia Hồi giáo.

Những dự báo gần đây cho thấy mức tăng trưởng kép hàng năm (CAGR) được dự kiến đạt 10,26% từ năm 2025 đến năm 2029, đưa tổng doanh thu của ngành thực phẩm vào đồ uống lên khoảng 1,5 tỷ USD vào năm 2029. Con số này cho thấy cơ hội rộng mở cho các DN Việt trong lĩnh vực chế biến và XK thực phẩm.

Bên cạnh đó, ngành thực phẩm Việt còn ghi nhận tốc độ chuyển đổi số nhanh chóng. Các DN đang dần chuyển đổi từ mô hình kinh doanh truyền thống sang mô hình bán hàng đa kênh, đặc biệt là trực tuyến nhằm tạo dựng thương hiệu và tiếp cận khách hàng hiệu quả hơn.

Không những vậy, các xu hướng công nghệ hiện đại như Trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT) và Chuỗi khối (blockchain) cũng đang được áp dụng trong quy trình quản lý chuỗi cung ứng và sản xuất của ngành thực phẩm Việt. Điều này giúp DN tăng cường tính minh bạch, tối ưu hóa chi phí và nâng cao chất lượng sản phẩm. Đặc biệt, việc áp dụng công nghệ blockchain để truy xuất nguồn gốc thực phẩm đang trở thành xu hướng quan trọng, giúp đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm và tăng niềm tin của người tiêu dùng.

Linh hoạt thích ứng với xu hướng mới của thị trường

Nhìn vào lộ trình phát triển mới cho DN thực phẩm Việt trong năm 2025 sắp tới, giới chuyên gia nhận định sẽ đối diện với nhiều cơ hội xen lẫn thách thức. Nhất là để thích ứng với xu hướng tiêu dùng mới, các DN sẽ phải đẩy mạnh phát triển các sản phẩm mới, bền vững, thân thiện với môi trường và có tiện ích cao hơn, qua đó cũng giúp cho họ tăng doanh thu.

Chẳng hạn như với xu hướng tiêu dùng xanh, theo ông Nguyễn Văn Phượng, Phụ trách điều tra thị trường của Hội DN hàng Việt Nam chất lượng cao, người tiêu dùng cho biết họ sẵn sàng chi trả tăng thêm để có thể sử dụng sản phẩm xanh ở những mức độ khác nhau. Trong đó mức độ chi trả tăng thêm được người tiêu dùng hưởng ứng nhiều nhất là chi tăng thêm từ 5% đến 10% so với sản phẩm thông thường để tiêu dùng sản phẩm xanh, đặc biệt có khoảng 20% người tiêu dùng chấp nhận chi trả tăng thêm trên 10%.

Tuy vậy, cũng nên lưu ý, do là lĩnh vực màu mỡ gắn liền với các nhu cầu cốt lõi nhất của người tiêu dùng mà thị trường thực phẩm nội địa đang có sự cạnh tranh gay gắt. Do đó, để tồn tại và có được chỗ đứng trên thị trường, bản thân các DN thực phẩm phải cố gắng không ngừng đổi mới, sáng tạo, cách tân để nắm bắt xu hướng phát triển của ngành, xu hướng chính của người tiêu dùng và tạo ra lợi thế trước các đối thủ khác.

Xét về xu hướng chính của người tiêu dùng trong năm 2025, các DN thực phẩm cũng nên tham khảo Báo cáo ngành hàng tiêu dùng 2025 được Công ty chứng khoán TPS phát hành vào tháng 12/2024, theo đó người tiêu dùng Việt Nam có xu hướng ưu tiên đối với các sản phẩm thiết yếu và chăm sóc sức khỏe. Đây là một cơ hội cho các DN cung cấp các sản phẩm tiêu dùng và chăm sóc sức khỏe để xây dựng chiến lược sản phẩm phù hợp.

Ngoài ra, theo TPS, bền vững không chỉ là xu hướng toàn cầu mà đang là một trong những tiêu chí lựa chọn của người tiêu dùng Việt Nam. Hơn nữa, người tiêu dùng Việt Nam hiện đại không chỉ tìm kiếm các sản phẩm phù hợp mà còn quan tâm tới các sản phẩm có thương hiệu uy tín. Họ sẵn sàng trung thành với các nhãn hàng có giá trị bền vững, mang lại trải nghiệm đa kênh và đáp ứng được thị hiếu khách hàng.

Chung quy, nhìn vào lộ trình phát triển mới đầy tiềm năng cho DN thực phẩm Việt trên thị trường XK và thị trường nội địa, điều quan trọng là bản thân các DN phải dần thay đổi về cách vận hành để thích ứng linh hoạt với xu hướng mới của thị trường và tối ưu hóa hoạt động kinh doanh của mình.

Hy vọng rằng từ thực tiễn xu hướng thị trường sẽ giúp họ trong năm 2025 sắp tới nhạy bén trong việc thích ứng xu hướng mới, đưa ra các mặt hàng thực phẩm mới và quảng bá “bắt sóng” các xu hướng đó. Điều này đến từ lộ trình đổi mới sáng tạo, đổi mới sản phẩm và đổi mới phương thức quảng bá của các DN thực phẩm Việt.

Thế Vinh

Một xu hướng đáng chú ý, ngày nay khách hàng, đặc biệt thế hệ trẻ, mua sắm phải đi đôi với trải nghiệm giải trí dẫn đến những hội chợ Tết, triển lãm, gặp gỡ các người nổi tiếng… được doanh nghiệp ưu tiên phát triển.

Có không ít sự thay đổi trong tâm lý và hành vi mua sắm của người tiêu dùng sau giai đoạn khó khăn kinh tế. Và khi thói quen tiêu dùng dịp Tết 2025 thay đổi nhanh và khó dự đoán, thị trường hàng hóa sẽ bị ảnh hưởng trực tiếp, ghi nhận đáng chú ý tại hội thảo mới đây.

Nghiên cứu mới nhất của Kantar Worldpanel Việt Nam, sau COVID-19, mức độ lạc quan về tình hình kinh tế trong tương lai của người tiêu dùng Việt Nam đạt 88% (quý 3/2022). Tuy nhiên, chỉ số này giảm mạnh từ quý 4/2022 đến hết năm 2023 do kinh tế suy yếu, tình hình chiến tranh trên thế giới, giá tăng và sa thải hàng loạt. Dù GDP Việt Nam tăng trưởng phục hồi đạt 7,4% vào quý 3/2024, nâng mức độ lạc quan tăng nhẹ từ đầu 2024 nhưng đến quý 3 lại giảm còn 69%. Điều đó cho thấy, tâm lý người tiêu dùng trở nên bất ổn và kém lạc quan hơn trước.

Do đó, người tiêu dùng ngày càng có xu hướng đơn giản hóa những thủ tục ngày Tết, quà tặng ngày Tết cũng ngày càng thiết thực, tốt cho sức khỏe và phù hợp với túi tiền hơn.

Ảnh: Báo cáo từ Kantar.

Bà Vũ Kim Hạnh, Chủ tịch Hội Doanh nghiệp hàng Việt Nam chất lượng cao nhận định, cùng với thay đổi xu hướng tiêu dùng, doanh nghiệp Việt Nam đang phải đối mặt với sức ép lớn khi vừa phải giảm giá, vừa phải đầu tư mạnh vào các dịch vụ miễn phí vận chuyển để giữ chân người tiêu dùng.

Thêm vào đó là phải cạnh tranh gay gắt với hàng Trung Quốc giá rẻ. Trên thực tế, việc phân biệt hàng Việt Nam và hàng nhập khẩu (đặc biệt từ Trung Quốc) không dễ dàng. Các mặt hàng Trung Quốc đi rất sâu vào tất cả những phương tiện để chinh phục người tiêu dùng Việt Nam.

“Đối với không ít người tiêu dùng Việt Nam hiện nay, muốn chinh phục họ thì giá rẻ vẫn là yêu cầu đầu tiên. Ngoài bài toán cạnh tranh làm sao để kiểm soát giá cả, thay đổi những điều kiện bán hàng thì doanh nghiệp còn phải chú ý đến yếu tố bám sát nhu cầu thị trường từng giai đoạn. Đồng thời, cần tìm ra được ngách cạnh tranh những điểm tạo khác biệt, sản phẩm mang đặc tính địa phương để không lơ là cạnh tranh”, bà nói.

Ở phía doanh nghiệp, các bên liên quan từ sản xuất, siêu thị phân phối đến hỗ trợ thanh toán, dịch vụ cũng đã sớm có kế hoạch triển khai đón Tết 2025. Một xu hướng đáng chú ý, ngày nay khách hàng, đặc biệt thế hệ trẻ, mua sắm phải đi đôi với trải nghiệm giải trí dẫn đến những hội chợ Tết, triển lãm, gặp gỡ các người nổi tiếng… được doanh nghiệp ưu tiên phát triển.

Đơn cử, cuối tuần qua, tại phố đi bộ Nguyễn Huệ (trung tâm Tp.HCM) lần đầu diễn ra chuỗi sự kiện thanh toán số kết hợp siêu nhạc hội mua sắm, thu hút hơn 7.000 lượt khách tham quan và mua sắm chỉ trong ngày đầu mở cửa. Đây cũng là chương trình hưởng ứng chiến lược thúc đẩy thanh toán không tiền mặt của Chính phủ, theo đó tất cả các hoạt động mua sắm và giải trí tại sự kiện đều sẽ áp dụng hình thức thanh toán bằng mã QR.

Tương tự, tiếp nối chuỗi kế hoạch đón Giáng Sinh, lễ hội cuối năm, bên cạnh các khuyến mãi, trang trí tăng trải nghiệm cho khách hàng… Công ty Fahasa mới đây còn kết hợp với tân hoa hậu Nguyễn Cao Kỳ Duyên giao lưu, ký tặng sách nhằm thu hút người mua sắm trực tiếp.

Ảnh: Hoa hậu Nguyễn Cao Kỳ Duyên ký tặng sách trong mùa mua sắm cuối năm tại Fahasa.

Hay với các hệ thống siêu thị, chia sẻ với chúng tôi, đại diện WinMart dự báo sức mua tăng 20% từ nay cho đến Tết Nguyên Đán, chuỗi theo đó đã tăng cường nguồn cung hàng hóa đáp ứng nhu cầu tiêu dùng cuối năm song song ra những ưu đãi lớn, nhiều sản phẩm lên tới 50%.

“Để đáp ứng nhu cầu mua sắm của người tiêu dùng, đặc biệt tập trung vào các sản phẩm tươi sống và thực phẩm thiết yếu, chuỗi bán lẻ đã chủ động hợp tác chặt chẽ với các nhà cung cấp, đảm bảo giá cả và nguồn hàng trong hệ thống luôn ổn định.

Đồng thời, đây cũng là năm đánh giaaus chặng đường 10 năm phát triển, WinCommerce (đơn vị vận hành hệ thống siêu thị WinMart và cửa hàng WinMart+/WiN) sẽ triển khai chương trình ưu đãi lớn nhất trong năm”, đại diện nói.

Về phía Saigon Co.op, chuỗi này dự kiến doanh số Tết Ất Tỵ 2025 tăng khoảng 5% so với cùng kỳ. Không chỉ giảm giá, nắm bắt xu hương tiêu dùng trải nghiệm gần đây, tại 800 điểm bán của Saigon Co.op bao gồm Co.opmart, Co.opXtra, Co.op Food, Co.op Smile, Finelife, Cheers, Sense City, Sense market… hệ thống cho biết đầu tư xây dựng không gian Tết truyền thống với phiên chợ Tết 3 miền, các gian hàng OCOP của các tỉnh thành, đặc sản vùng miền.

“Để đảm bảo chất lượng vệ sinh an toàn thực phẩm các mặt hàng phục vụ Tết, Saigon Co.op tăng cường tần suất kiểm tra hàng hóa kinh doanh tại hệ thống lên gấp 2 – 3 lần so với ngày thường. Saigon Co.op cũng tuyển dụng hơn 3.500 lao động thời vụ tại những vị trí: nhân viên bán hàng, thu ngân, marketing, gói quà, bảo vệ, thủ kho, phụ kho, giao hàng tận nhà … nhằm phục vụ khách hàng nhanh chóng”, đại diện Saigon Co.op chia sẻ thêm.

Doanh nghiệp ở TP.HCM ‘hé lộ’ mức thưởng Tết, có nơi tới 100 triệu đồng/người

Tri Túc

Nhịp sống thị trường

Xu hướng tiêu dùng hàng FMCG của người Việt trong dịp Tết Nguyên đán 2025 dự báo sẽ tăng trưởng từ 1 – 3%, với khu vực nông thôn có mức tăng cao hơn thành thị…

Tiêu dùng của người Việt ở nông thôn tăng trưởng cao hơn thành thị dịp Tết 2025. Ảnh minh họa.

Theo dự báo của Kantar, mức tăng trưởng FMCG trong dịp Tết 2025 sẽ đạt từ 1 – 3%, với khu vực nông thôn có tốc độ tăng trưởng cao hơn thành thị. Đây là tín hiệu tích cực từ sự phục hồi kinh tế, mặc dù năm qua có những sự kiện đặc biệt như bão Yagi và lũ lụt miền Bắc gây thiệt hại nghiêm trọng. Tuy nhiên, tác động tới tài chính người tiêu dùng không quá lớn.

Theo báo cáo của Tổng Cục thống kê, chỉ số niềm tin tiêu dùng (CCI) đã tăng từ 67% trong quý 4/2023 lên 78% trong quý 1/2024. Mặc dù thế, người tiêu dùng vẫn giữ tâm lý thận trọng trong quyết định chi tiêu bởi những lo ngại về lạm phát và bất ổn kinh tế.

Đặc biệt là trong những năm gần đây, tỷ lệ chi tiêu cho FMCG trong dịp Tết đã giảm. Cụ thể, chi tiêu cho FMCG trong Tết 2019 chiếm 21% tổng chi tiêu cả năm ở các thành phố lớn, nhưng đến Tết 2024, tỷ lệ này giảm còn khoảng 19%. Tổng giá trị tiêu dùng FMCG trong năm 2024 đạt mức cao nhất trong 5 năm qua, nhưng mức tăng trưởng chỉ ở mức 1 – 2 % so với năm trước.

Điều này cho thấy, người dân đang dần hạn chế chi tiêu cho các mặt hàng không thiết yếu và có xu hướng đơn giản hóa và ưu tiên các sản phẩm có giá trị lâu dài.

Xu hướng tiêu dùng các mặt hàng FMCG Tết 2024 tại 4 thành phố lớn và khu vực nông thôn.

Cụ thể, ngành hàng được ưa chuộng trong Tết 2025 được dự đoán như sau:

• Dinh dưỡng và thực phẩm chức năng (tăng 45%): Người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến sức khỏe, ưu tiên các sản phẩm từ thiên nhiên, bổ sung dinh dưỡng nhằm chuẩn bị cho một năm mới tràn đầy năng lượng.
• Chăm sóc cá nhân (43%): Dịp Tết là cơ hội để làm mới bản thân. Gen Z và Millennials đặc biệt chi tiêu vào các sản phẩm chăm sóc sắc đẹp và vệ sinh cá nhân, với nhu cầu cải thiện diện mạo tức thì.
• Thời trang và phụ kiện (45%): Thời trang vẫn luôn là tâm điểm mua sắm Tết. Việc sắm sửa trang phục mới không chỉ là truyền thống mà còn mang ý nghĩa cầu chúc may mắn trong năm mới.
• Đồ ăn và đồ uống không cồn (42% và 38%): Các sản phẩm này luôn là phần không thể thiếu trong các bữa tiệc Tết, góp phần tạo nên không khí sum vầy trong mùa lễ hội.

Ngoài ra, cũng có sự khác biệt về thời gian và mức độ mua sắm giữa nông thôn và thành thị. Ở khu vực nông thôn, khi nhiều người từ thành phố về quê ăn Tết, chi tiêu sẽ tăng mạnh và kéo dài thời gian mua sắm, thậm chí kéo dài đến một tuần sau Tết khi người dân quay lại thành phố. Thời gian mua sắm Tết ở nông thôn có thể cao gấp 2 – 3 lần so với chi tiêu tuần thường.

Ngược lại, tại các thành phố lớn, nhịp độ mua sắm sẽ nhanh và dồn dập hơn, thường kết thúc trước Tết. Sự cạnh tranh gay gắt trong thời gian ngắn đòi hỏi các thương hiệu phải có chiến lược quảng cáo, khuyến mãi sắc bén và đúng thời điểm để thu hút người tiêu dùng.

BA THAY ĐỔI CHÍNH TRONG XU HƯỚNG TIÊU DÙNG TẾT 2025

Dựa trên khảo sát tiêu dùng của Kanter Worldpanel tại 4 thành phố lớn và khu vực nông thôn, có 3 điểm thay đổi chính trong xu hướng tiêu dùng Tết 2025 của người Việt.

Thứ nhất, người tiêu dùng trong dịp Tết 2025 sẽ tiếp tục ưu tiên các sản phẩm thiết yếu và hữu ích như đồ gia dụng, dụng cụ nấu ăn, sản phẩm chăm sóc cá nhân và thực phẩm đồ uống không cồn. Sự thay đổi này phản ánh sự đơn giản hóa trong việc lựa chọn sản phẩm và sự chuyển hướng từ những buổi tụ họp đông đúc sang các hoạt động gia đình, cá nhân.

Đồng thời, các quy định nghiêm ngặt về việc lái xe khi sử dụng đồ uống có cồn sẽ khiến sản phẩm như rượu bia và bánh kẹo giảm sút trong giỏ hàng Tết, dù chúng vẫn chiếm tỷ trọng lớn.

Thứ hai, sự thay đổi rõ rệt trong xu hướng lựa chọn quà Tết 2025 khi người tiêu dùng ưu tiên các bộ quà tặng thiết thực và có chi phí hợp lý hơn các sản phẩm FMCG truyền thống.

Khảo sát của Kantar cho thấy số lượng hộ gia đình nhận quà Tết từ các mặt hàng FMCG đang giảm dần. Điều này phản ánh sự thay đổi trong thói quen tặng quà, với người tiêu dùng tìm kiếm những món quà có giá trị sử dụng cao và phù hợp với nhu cầu thực tế của gia đình như dầu ăn, gia vị, và các sản phẩm tốt cho sức khỏe như hạt, sữa chua, yến hơn là các sản phẩm tiêu dùng phổ biến trước đây như bia hay bánh kẹo.

Thứ ba, xu hướng du lịch Tết ngày càng phổ biến. Sau những năm đối mặt với dịch bệnh và căng thẳng trong công việc, người tiêu dùng có xu hướng tìm kiếm sự thư giãn qua các chuyến du lịch trong dịp Tết.

Số liệu từ Tổng cục Thống kê cho thấy số lượng các chuyến du lịch nội địa và quốc tế trong dịp Tết 2024 đã tăng đáng kể. Điều này cho thấy, du lịch không chỉ là một hoạt động giải trí mà còn trở thành xu hướng quan trọng trong cách thức ăn Tết hiện đại. Bên cạnh đó, quà Tết cũng trở nên đa dạng hơn, với các lựa chọn như tiền mặt, sản phẩm gia dụng, thời trang thay vì các sản phẩm FMCG truyền thống.

Mặc dù có sự thay đổi trong cách thức tiêu dùng, Tết 2025 vẫn là dịp đặc biệt đối với người Việt Nam. Sau những tác động phức tạp từ nền kinh tế và môi trường sống trong những năm qua, người tiêu dùng có xu hướng đón Tết một cách trầm lắng và thư giãn hơn. Người Việt cũng giảm bớt các buổi tụ tập đông người, đơn giản hóa các hoạt động chuẩn bị Tết, và dành nhiều thời gian hơn cho gia đình và bản thân.

Kantar – công ty nghiên cứu thị trường tại Việt Nam vừa công bố báo cáo “Dấu ấn Thương hiệu Việt Nam 2024 -Brand Footprint Việt Nam”.

Qua phân tích hơn 1.000 thương hiệu FMCG (hàng tiêu dùng nhanh), báo cáo xếp hạng các thương hiệu FMCG được mua nhiều nhất tại Việt Nam năm 2023, trong năm lĩnh vực: thực phẩm, đồ uống, sữa và sản phẩm thay thế sữa, sức khỏe và làm đẹp, chăm sóc gia đình.

Lĩnh vực thực phẩm đóng gói, tốp 10 thương hiệu được chọn mua nhiều nhất năm nay tiếp tục khẳng định vị thế của những “ông lớn” như Hảo Hảo, Chinsu, Nam Ngư.

Mì Hảo Hảo giành vị trí dẫn đầu tại thành thị và vị trí thứ hai tại nông thôn với chỉ số tiếp cận người tiêu dùng (CRP) tăng trưởng ấn tượng hai con số.

Trong năm 2023, mì gói quốc dân Hảo Hảo đã thu hút thêm 187.000 hộ gia đình thành thị, hơn một triệu hộ gia đình tại nông thôn, đạt tỉ lệ hộ mua lần lượt là 78,9% và 65,7%.

Đây là mức tăng trưởng CRP, tỉ lệ hộ mua cao nhất trong tốp 10.

Chinsu và Nam Ngư duy trì vị trí tốp 5 ở cả thị trường thành thị và nông thôn.

Hàng loạt thương hiệu Việt ngành hàng tiêu dùng nhanh được mua nhiều nhất năm 2023. Ảnh: TÚ UYÊN

Ngành đồ uống, tốp 10 thương hiệu Việt được chọn mua nhiều nhất ở cả thành thị và nông thôn có sự thay đổi vị trí, với một nửa số thương hiệu ghi nhận tăng trưởng CRP hai con số.

Coca Cola giữ vững vị trí dẫn đầu, lần lượt thu hút thêm hơn 105.000 và 388.000 hộ gia đình mua mới

Tại thành thị, nước tăng lực Sting chiếm vị trí thứ hai ngay sau Coca Cola. Lần đầu tiên nước đóng chai Aquafina lọt vào tốp 5.

Đáng chú ý là bia Saigon, leo lên chín bậc để lọt vào tốp 10, với mức tăng trưởng CRP thần tốc 57,5%.

Ngành sữa và sản phẩm thay thế sữa, tốp 10 thương hiệu được chọn mua nhiều nhất ở cả thành thị và nông thôn là Vinamilk.

Tại thị trường thành thị, TH giữ vị trí thứ hai, tiếp đến là sữa ông Thọ, Ngôi sao Phương Nam.

Tốp 10 thương hiệu được chọn mua nhiều nhất thị trường nông thôn, Fami vị trí thứ hai.

Tốp 5 chủ sở hữu thương hiệu FMCG được chọn mua nhiều nhất cả thành thị và nông thôn. Ảnh: TÚ UYÊN

Tốp 5 chủ sở hữu thương hiệu FMCG được chọn mua nhiều nhất cả thành thị và nông thôn giữ nguyên như năm ngoái.

Vinamilk, Unilever, Masan thống lĩnh thị trường FMCG khi xuất hiện cả thị trường thành thị và nông thôn.

Tại thị trường nông thôn, Acecook Việt Nam đạt được thêm 20 triệu lần mua hàng nhờ sự thành công của thương hiệu Hảo Hảo.

Ông Peter Christou, Tổng Giám đốc Kantar Worldpanel Việt Nam đánh giá, năm 2023 là năm đầy thách thức cho thị trường FMCG Việt Nam. Những yếu tố vĩ mô gây ra làn sóng lo lắng về tài chính trong hộ gia đình, khiến người tiêu dùng thay đổi hành vi mua sắm.

“Dấu ấn Thương hiệu Việt Nam 2024 ghi nhận những thương hiệu FMCG đã thành công trong thu hút người mua sắm, hiện diện trong các điểm chạm với người tiêu dùng và tìm không gian mới để phát triển”-ông Peter Christou chia sẻ.

Yêu cầu cấp thiết

Trong khoảng 10 năm trở lại đây, yêu cầu về sản xuất xanh, tiêu dùng xanh trở thành cấp thiết và trở thành tính pháp lý đối với nhiều quốc gia trên thế giới.

Nhiều doanh nghiệp dệt may đang chuyển đổi sang sản xuất xanh. Ảnh minh họa

Nhận định về vấn đề này, PGS.TS Đinh Trọng Thịnh phân tích: trong khoảng 2 – 3 năm trở lại đây, xu hướng sản xuất xanh còn được các quốc gia trên thế giới hưởng ứng và thực hiện một cách nghiêm túc. Việc này nhằm đảm bảo hoạt động sản xuất an toàn ngay từ khâu nguyên nhiên vật liệu đầu vào cho đến sản phẩm đầu ra và cả sau khi tiêu thụ thì việc thu hồi, tái chế lại đáp ứng được yêu cầu bảo vệ môi trường cũng cần được tính đến.

Vì vậy, để tăng trưởng và phát triển, đặc biệt là với một quốc gia lấy xuất nhập khẩu làm động lực phát triển như Việt Nam thì rõ ràng việc các doanh nghiệp Việt Nam hướng đến sản xuất xanh, tiêu dùng xanh là một đòi hỏi bắt buộc.

Đặc biệt, những năm 2021 – 2022, khi nhiều quốc gia trên thế giới yêu cầu các tiêu chuẩn về sản phẩm xanh thì việc xuất khẩu sang thị trường các nước đó được nâng lên một cấp mới. Điều này đồng nghĩa, các doanh nghiệp Việt Nam muốn xuất khẩu được thì buộc phải đáp ứng được các yêu cầu tối thiểu đó.

“Kinh tế xanh, sản xuất xanh, tiêu dùng xanh đã trở thành một thực tiễn, chứ không còn là trào lưu đối với các doanh nghiệp Việt Nam. Nó là đòi hỏi, là yêu cầu bắt buộc các doanh nghiệp phải thực hiện” – PGS.TS Đinh Trọng Thịnh nhấn mạnh.

Theo đánh giá của Giám đốc Trung tâm WTO và Hội nhập (VCCI) Nguyễn Thị Thu Trang, đối với các doanh nghiệp Việt Nam, có đến 98% là các doanh nghiệp nhỏ và vừa, nếu đòi hỏi họ phải thay đổi công nghệ, để có thể sản xuất xanh được thì họ gần như không có khả năng, bởi năng lực tài chính của họ là yếu và thiếu.

Sản xuất giày da xuất khẩu. Ảnh: Việt Dũng

Do đó, vấn đề quan trọng đối với các cơ quan chức năng là sớm đưa ra các tiêu chuẩn định mức sản xuất xanh đối với từng mặt hàng, từng sản phẩm. Những doanh nghiệp nào tiết kiệm nguyên nhiên vật liệu, tiết kiệm năng lượng, tiết kiệm chi phí, tiết kiệm tài nguyên không thể tái tạo dưới mức chuẩn nên coi đó là sản xuất xanh.

Bên cạnh đó, cơ quan quản lý cũng xem xét việc xả thải CO2 mức thải trung bình cho 1 sản phẩm ở 1 ngành hàng là bao nhiêu, nếu như những doanh nghiệp nào tiết kiệm được dưới mức đó thì cũng nên coi là sản xuất xanh. Khi đó, các doanh nghiệp nhỏ và vừa của Việt Nam hướng đến sản xuất xanh nhiều hơn, tiết kiệm nguyên nhiên vật liệu, năng lượng được nhiều hơn.

Cần thêm cơ chế, chính sách hỗ trợ doanh nghiệp

Nhiều chuyên gia đồng quan điểm, Nhà nước cần tạo thuận lợi cho doanh nghiệp bằng cơ chế chính sách như miễn giảm thuế, giảm lãi suất tín dụng đối với doanh nghiệp đạt sản phẩm xanh, khi đó, doanh nghiệp sẽ có điều kiện tiếp cận nguồn vốn, đổi mới công nghệ, nâng cao khả năng sản xuất kinh doanh và trên cơ sở đó việc xanh hóa sẽ được đẩy mạnh hơn.

PGS.TS Đinh Trọng Thịnh cho rằng, trước hết, Bộ Công Thương cần nắm bắt yêu cầu định mức tiêu chuẩn mà các thị trường trên thế giới đưa ra đối với từng sản phẩm hàng hóa, từ đó khuyến cáo đến các doanh nghiệp để doanh nghiệp có phương án thích ứng.

Bên cạnh đó, thông qua các thương vụ, đại sứ quán, Bộ Công Thương nắm bắt dây chuyền công nghệ, kỹ thuật trong sản xuất sản phẩm hàng hóa ở từng ngành nghề nhằm giúp doanh nghiệp tiếp cận với công nghệ phù hợp nhất, đảm bảo tiết kiệm được nguyên nhiên vật liệu cũng như thích ứng với yêu cầu của từng thị trường.

Để thực hiện các mô hình sản xuất xanh, bên cạnh sự nỗ lực của bản thân doanh nghiệp, rất cần sự chung tay của các cơ quan quản lý Nhà nước trong việc ban hành những cơ chế, chính sách, chương trình hỗ trợ phù hợp, tạo các hành lang pháp lý để khuyến khích các doanh nghiệp thực hiện các mô hình sản xuất xanh và bền vững.

Giám đốc Trung tâm WTO và Hội nhập (VCCI) Nguyễn Thị Thu Trang

Ngoài ra, Bộ Công Thương hỗ trợ doanh nghiệp trong việc thông quan hàng hóa, bảo vệ quyền lợi của doanh nghiệp khi có các rào cản thương mại. Như vậy, nhiệm vụ của Bộ Công Thương mang tính chất đường hướng, theo đó, vừa giải quyết các công việc cụ thể trong hoạt động xuất nhập khẩu tại các thị trường, nhưng đồng thời, cũng là người định hướng cho các doanh nghiệp trong việc sử dụng nguyên nhiên vật liệu, để từ đó có được sản phẩm xanh đáp ứng được yêu cầu của thị trường quốc tế.

Theo Phó Vụ trưởng Vụ Tiết kiệm năng lượng và phát triển bền vững (Bộ Công Thương) Quách Quang Đông, để hỗ trợ doanh nghiệp, Chính phủ, các bộ, ngành cần bổ sung, hoàn thiện cơ chế, chính sách đáp ứng với bối cảnh, tình hình mới của thế giới; đồng thời bảo vệ những lợi ích chính đáng của doanh nghiệp, tạo điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp phát triển và hạn chế rủi ro.

Hiện nay, với doanh nghiệp vừa và nhỏ, để phát triển theo hướng xanh, bền vững, việc thay đổi, chuyển đổi cũng như nâng cao, cải thiện dây chuyền công nghệ sản xuất là rất cần thiết, song điều này đòi hỏi chi phí đầu tư lớn. Do đó, Chính phủ cần hỗ trợ doanh nghiệp khai thác tối đa nguồn lực trong nước và quốc tế, trong đó có những nguồn tài chính mới như tài chính xanh hoặc thị trường carbon nhằm tạo thêm các nguồn lực hỗ trợ cho doanh nghiệp phát triển.

Ngành tiêu dùng không thiết yếu đang ‘rối như tơ vò’?

Đường dài vẫn rộng mở cho doanh nghiệp ngành tiêu dùng

Báo cáo phân tích mới đưa ra trong hạ tuần tháng 11/2024 từ Bộ phận phân tích thuộc Công ty chứng khoán SSI cho rằng CTCP tập đoàn Masan (MSN) – một doanh nghiệp (DN) nội địa hàng đầu trong ngành hàng tiêu dùng, có khả năng sẽ hoàn thành kế hoạch lợi nhuận năm nay một cách tích cực.

“Cửa sáng” tăng trưởng nhưng áp lực cạnh tranh cao

Theo đó, Masan được ước tính lợi nhuận thuộc về cổ đông công ty mẹ cho năm 2024 ở mức 1,9 nghìn tỷ đồng, nhờ kết quả kinh doanh vượt kỳ vọng từ hai công ty con trong mảng tiêu dùng và bán lẻ tiêu dùng là CTCP Hàng tiêu dùng Masan (MCH) và Wincommerce (WCM).

Các DN nhỏ và vừa trong ngành hàng tiêu dùng phải tối ưu hóa các kênh bán hàng để đáp ứng nhu cầu mới của người tiêu dùng giữa cuộc đua cạnh tranh khốc liệt này.

Không những vậy, lợi nhuận cổ đông công ty mẹ năm 2025 dự báo tăng trưởng 48%, nhờ lợi nhuận tại các công ty con trong mảng tiêu dùng như Wincommerce hay Masan MEATLife (MML) tiếp tục cải thiện.

Như đánh giá của SSI, phía MSN có thể là một đại diện cho câu chuyện tăng trưởng tiêu dùng và bán lẻ của Việt Nam trong dài hạn. Mức tăng trưởng kép của công ty mẹ trong giai đoạn 2024-2026 dự báo ở mức 33%.

Cần nhắc thêm, phía Masan đang xây dựng mô hình tiêu dùng nhanh (FMCG) mới với chiến lược xây 6 big brands (nhãn hiệu lớn) tỷ USD giúp người tiêu dùng an toàn khi bỏ tiền ra mua sản phẩm.

Ngoài ra, như ông Trương Công Thắng, Tổng giám đốc của MCH, đã từng chia sẻ, quy mô thị trường FMCG mà phía DN đang phục vụ mới trị giá 8 tỷ USD, trong khi quy mô toàn thị trường tại Việt Nam lên tới 32 tỷ USD.

Hoặc như với CTCP Thế giới số (DGW), trong báo cáo cập nhật vào hạ tuần tháng 11/2024 của SSI có cho rằng thiết bị gia dụng và FMCG của DGW được kỳ vọng đạt tăng trưởng tốt (25-30% so với cùng kỳ trong năm 2024-2025) nhờ công ty này tiếp tục thêm nhãn hàng hay sản phẩm mới vào danh mục.

Giới phân tích nhận định mảng FMCG của DGW trong giai đoạn 2024-2028 sẽ có tỷ lệ tăng trưởng kép hàng năm (CAGR) là 25,4%. Trong năm 2024 mảng này sẽ chính thức vượt cột mốc doanh thu 1.000 tỷ đồng. Điều đó chủ yếu nhờ vào các động lực như tăng trưởng của ngành FMCG ở mức 2 chữ số; thị phần của DGW còn nhiều dư địa mở rộng và công ty liên tục bổ sung danh mục hàng hóa tiêu dùng.

Bên cạnh “cửa sáng” về tăng trưởng của hai DN nội địa nêu trên trong ngành hàng tiêu dùng, tại hội thảo do Hội DN hàng Việt Nam chất lượng cao tổ chức ở Tp.HCM vào ngày 2/12 để bàn về xu hướng mua sắm Tết 2025 – làm thế nào để đáp ứng những nhu cầu mới của người tiêu dùng, bà Nguyễn Phương Nga, Giám đốc Phát triển kinh doanh cấp cao của Công ty nghiên cứu thị trường Kantar Việt Nam, cho rằng đang có sự cạnh tranh khốc liệt trong ngành hàng tiêu dùng ở Việt Nam đến từ cả các thương hiệu lâu đời cũng như mới nổi, nội địa và nước ngoài.

Theo bà Nga, sự cạnh tranh khốc liệt này đến từ khắp nơi. Ngày càng có nhiều hơn những thương hiệu, sản phẩm có mặt trên thị trường, thu hút người tiêu dùng. Sự tăng trưởng về số lượng sản phẩm có mặt trên thị trường đến từ các DN lớn, DN nhỏ, hoặc DN mới thành lập, hay các DN nước ngoài vào thị trường Việt Nam qua con đường chính thống và tiểu ngạch.

“Đây là yếu tố làm cho người tiêu dùng có nhiều sự lựa chọn, và khi họ có nhiều sự lựa chọn thì chắc chắn rằng người tiêu dùng có thể thay đổi thương hiệu mà họ đang sử dụng sang một thương hiệu khác, có thể là vì bao bì đẹp hơn, giá tốt hơn…”, bà Nga chia sẻ.

Bắt nhịp nhanh trước nhu cầu mới

Và điều này khiến cho các DN nội trong ngành hàng tiêu dùng gặp nhiều áp lực cạnh tranh, nhất là trong 2 – 3 năm trở lại đây, chưa kể gần đây còn nhiều thay đổi khác về mặt mua sắm.

Như lưu ý của Giám đốc Phát triển kinh doanh cấp cao của Kantar Việt Nam, các sản phẩm mới được tung ra liên tục mang đến cho người tiêu dùng nhiều lựa chọn hơn và danh mục sản phẩm phong phú hơn. Tuy nhiên điều này cũng dẫn đến sự giảm sút lòng trung thành với thương hiệu. Đáng chú ý là các thương hiệu top đầu đang dần mất thị phần, nhường chỗ cho các thương hiệu nhỏ mới nổi.

“Trước kia, các công ty nhỏ mới ra đời rất khó để chen chân vào các kênh phân phối, nhưng nay đã khác, nhất là ở nông thôn. Thị trường giờ đây phân nhỏ ra rất nhiều, do đó DN nhỏ có nhiều cơ hội hiện diện hơn”, bà Nga chia sẻ thêm.

Không những vậy, theo bà Nga, các thương hiệu Trung Quốc cũng tham gia trong ngành này nhiều, họ có sự thâm nhập sâu sắc, có cửa hàng, người đại diện, có các cửa hàng website lớn…Và cả thương hiệu Thái Lan cũng hiện diện trong đó. Bên cạnh đó, DN còn cạnh tranh với nhãn hàng riêng từ các siêu thị, nhãn hàng riêng tăng 7% năm 2023 và tăng 17% năm 2024.

Ngoài ra, xét về xu hướng mua sắm trong ngành hàng tiêu dùng ở Việt Nam hiện nay, có thể thấy xu hướng lựa chọn nơi mua sắm ngày càng đòi hỏi sự đa dạng về hàng hóa, minh bạch về nguồn gốc, giá cả hợp lý và những giá trị gia tăng từ các chương trình ưu đãi. Do đó, lối đi mới mà các DN ngành hàng tiêu dùng cần làm là nhanh chóng thích ứng và đổi mới chiến lược để đáp ứng những kỳ vọng này, đồng thời nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường.

Không những thế, sự cạnh tranh khốc liệt giữa các DN ở ngành hàng tiêu dùng sẽ giúp khối nội đẩy nhanh quá trình tái cấu trúc. Áp lực cạnh tranh, cuộc đua về chi phí, công nghệ và dịch vụ khách hàng buộc họ không ngừng tìm kiếm những lối đi mới, giải pháp mới để giảm chi phí, tối ưu hóa hoạt động và nâng cao tính cạnh tranh về giá và chất lượng nhằm thu hút và giữ chân khách hàng.

Hơn thế nữa, giới chuyên gia cho rằng sức ép cạnh tranh khốc liệt cũng được xem là yếu tố quyết định để các DN nội địa trong ngành hàng tiêu dùng tiến tới mở rộng thị phần. Điều này cũng đặt ra những thách thức lớn cho các DN nhỏ và vừa khi phải đối mặt với áp lực cạnh tranh từ các tập đoàn lớn có nguồn lực tài chính mạnh.

Tuy nhiên, trong dài hạn, cuộc cạnh tranh này sẽ góp phần làm cho thị trường ngành hàng tiêu dùng ở Việt Nam trở nên minh bạch hơn, thúc đẩy sự phát triển của các DN nội địa có năng lực cạnh tranh cao, có chiến lược kinh doanh hiệu quả và linh hoạt hơn nhằm gia tăng thị phần, củng cố vị thế.

Đặc biệt, các DN của khối nội cần bắt nhịp với điều kiện thị trường, sự chuyển dịch trong khuynh hướng tiêu dùng. Họ nên đưa ra các chiến lược ưu tiên nhằm tái định vị hoạt động, xây nền móng cho thành công bền vững.

Trong đó, chiến lược đẩy mạnh bán hàng đa kênh (omni-channel) là điều mà các DN của khối nội trong ngành hàng tiêu dùng nên làm mạnh mẽ hơn nữa. Bởi lẽ, giữa cuộc đua này, khi mà người tiêu dùng ngày càng mong muốn sự linh hoạt trong việc mua sắm càng đòi hỏi các DN phải tối ưu hóa các kênh bán hàng để vừa đáp ứng nhu cầu mới của người tiêu dùng và vừa giữ được sức tăng trưởng tốt.

Thế Vinh